Chuyện là như thế này có mấy cái biểu đồ của The Economist và đặt ra một câu hỏi thú vị là: "Liệu thương mại và đầu tư trực tiếp nước ngoài khiến Việt Nam thoát nghèo nhưng thế có khiến Việt Nam giàu lên?"

Chuyện kể là như thế này, vào năm ngoái mình có được mời làm một diễn giả cho một hỏi thảo nho nhỏ cho sinh viên tìm hiểu về FDI, có một câu hỏi đặt ra như sau: "Có nên tiếp tục tạo chính sách đầu tư dễ để Việt Nam trở thành mảnh đất đầu tư cho FDI, vì những ngành đầu tư vào Việt Nam chủ yếu là những ngành thâm dụng lao động mạnh?"

Chà chà câu hỏi đắt ghê, thì mình lúc đó cũng trả lời luôn thì nói chung không nhờ thâm dụng lao động và một vài vị thế đặc biệt thì khó có khả năng mà Việt Nam duy trì được FDI lắm. Nên là điều này là bắt buộc. Việc phụ thuộc vào xuất khẩu là quá rõ ràng, khi mà Doanh nghiệp trong nước chủ yếu vẫn là nhập siêu, cán cân của Việt Nam có được vẫn là do FDI hết. Không duy trì được FDI thì Việt Nam khả năng lại phải quay về những năm thâm hụt kép.

Vấn đề bài báo đặt ra là liệu thế thì có giúp được Việt Nam trong tương lai không hay dừng lại ở đây thôi. Thì Hàn hay Trung Quốc hay Đài Loan thì cũng phải trả qua thời kỳ gia công kéo dài vài chục năm trước khi tới với khả năng tự nghiên cứu và sản xuất. Trong bài báo có mô tả về Vinfast như là nhà sản xuất ô tô mới mọc lên nhưng mang nhiều hàm ý negative hơn, khi được coi là "national champion" nhưng là do được lợi về chính sách.

Bài báo có kết luận là rất khó để duy trì dòng vốn đều đặn, chính phủ phải xem xét mục tiêu phát triển và khả năng chuyển đổi.

-------------------------------------------------------------------------

Hôm trước khi mình bảo VIC có khả năng trở thành HAG thì hôm nay mình nghĩ lại, VIC có khi giống với Daewoo của Hàn hơn. Một National Champion và cũng là National Loser.

Nói chung là không phụ thuộc vào FDI không được, phải mất vài chục năm gia công thì Taiwan mới có TSMC, Hàn mới có SAMSUNG, China mới có này kia mà các tập đoàn lớn nhất của họ lại không phải là sản xuất. Nên cái gì cũng phải chấp nhận hy sinh thay vì muốn đánh nhanh thắng nhanh thì chuyển sang học tập dài hạn và đầu tư R&D và con người đi.

P/S: Ở Việt Nam có câu: "Phân lô bán nền muôn đời thịnh. Điện thoại ô tô vạn kiếp suy". Haiz vậy đó, bắt buộc về lâu dài do không có lợi thế về công nghệ, các ngành công nghiệp nặng vẫn phải duy trì đi kèm với một số "tư duy khác đi về hạ tầng, giáo dục". Bài full mình để dưới comment bài post trên fanpage Facebook Hedge Academy.