Tiếp theo chủ đề cần hay không 1 rating thì mình nghĩ function cần thiết hơn là Trust tức người giám sát.

Ở Việt Nam khi đưa tiền cho doanh nghiệp thì tiền đó là tiền của Doanh nghiệp, cũng không ai kiểm tra mục đích sử dụng hoặc có là định kỳ thấp. Big 4 làm Due Diligence xong là hết, xong là xong, tôi chỉ thẩm định cho ông tới đây. Khâu thẩm định sau đầu tư là khó, lúc đó tiền doanh nghiệp rồi họ lôi đi làm gì cũng không biết.

Gần đây trên Linkedin chào rất nhiều bond OTC. Đưa xem OC thì phải gọi là siêu dở, đúng mục đích là bán cho nhà đầu tư cá nhân. Hầu hết nhắm vào công ty này, có anh này chị kia là Chủ tịch, không chết được đâu. Trong khi cái nhà đầu tư cần xem là ông dùng tiền này làm gì thì chẳng thấy đâu.

Nhìn chung ở Việt Nam lôm côm trong cái vấn đề về Bond Indenture. Chủ yếu là bank, công ty chứng khoán biết cụ thể rồi mới cho vay. Nên chính xác ra thì trái phiếu doanh nghiệp nó là khoản vay.

Cái này không phụ thuộc vào rating agency nha. Rating Agency cũng rating lúc ban đầu để... không để làm gì. Thật đấy!

Mọi người thử nghĩ xem rating agency bây giờ đưa ra một cái hạng ở Việt Nam đi, thì sao... ông có nói lên xác suất vỡ nợ, rồi tính ra Credit Value Adjustment trừ vào giá không?... tất nhiên không rồi. Thậm chí rating xong thì cũng để đó mà rating này là rating công ty hay rating trái phiếu. Vì rating trái phiếu còn phải tính tới collateral với lại guarantee nhé. Bản thân cái này, mặc dù nhiều bên quảng cáo sắp có dịch vụ rating nhưng mình nghĩ không ai dùng cả. Chuyển hết thành OTC vừa đỡ rating tốn phí vừa đỡ rất nhiều chi phí khác liên quan.

Vậy nên nhiều khi vẫn phải tốn rất nhiều tiền vì thực ra làm DD xong là xong. Thế thì rất là khó phát triển thị trường rồi go public được. Nhiều khi doanh nghiệp rất tốt có điều kiện về dòng tiền nhưng không tài nào issue được còn rất rất nhiều rào cản. Lớn hẳn thì tìm công ty chứng khoán nói chuyện rất dễ nhưng bé tý thì chịu. Ví dụ doanh nghiệp công nghệ thì chịu chết trong khoản này vì lấy đâu ra collateral với lại chứng minh dòng tiền trong khi project ngon, muốn mở rộng thuê thêm vài ông coder thì không có tiền.

Còn thực tế này thì ở Việt Nam doanh nghiệp còn phải chịu COF cao còn dài. Vì chúng ta không có Trustee thực.

Ví dụ như ở dưới đây này: Giờ mọi người thử là 1 doanh nghiệp tốt dòng tiền ổn xem có phát hành được 100 tỷ trái phiếu không, chưa tới 1000 tỷ. Ngược lại Masan có ai đi thẩm định ông vay 10.000 để làm gì không và có hiệu quả không. Không ai biết. Câu chuyện này cũng không cần rating agency, cũng không cần làm gì cả.