[Vàng là một tài sản tài chính?]
Câu hỏi đặt ra là tại sao bao năm qua chúng ta lại cần nhà nước kiểm soát vàng miếng, và tại sao nên làm như vậy? Về bản chất, vàng là hàng hóa và cũng là một tài sản tài chính, do đó nó có giá thị trường. Vàng miếng càng mang đậm tính chất tài sản tài chính hơn. Vàng đã là tài sản tích lũy từ lâu, và tính thanh khoản (liquidity) còn cao hơn bất động sản (BĐS). Nếu xét trên góc độ top-down (từ trên xuống), vàng là một tài sản tài chính cung cố định (giống đặc tính của bitcoin).

Vì đặc trưng về tính chất lưu giữ (cung cố định), lượng vàng càng ngày càng lớn thì tỷ lệ floating (Trading Amount/Total – lượng giao dịch/tổng lượng) của vàng sẽ càng ngày càng thấp. Cái này chính là lý do vàng tăng giá. Bạn cứ nghĩ đơn thuần, tư duy của các cụ thường là vàng tránh lạm phát (dù không hoàn toàn đúng), vàng là an tâm, vàng tránh tiền mất giá, vàng là công cụ tích trữ tài sản (câu cửa miệng luôn là “nếu chiến tranh cầm vàng… chạy”). Do đó, nếu liability (nợ phải trả) càng tăng thì asset (tài sản) giá càng cao (general liquidity – thanh khoản chung). Hay đơn giản hơn, nếu bạn lướt lát mua 10 cây vàng, bạn sẽ cất két một số lượng đề phòng. Hay trước đây, và ngay cả bây giờ, tiền mừng tuổi của trẻ em sẽ đem ra mua… vàng thay vì chứng khoán (CK).

Không giống Warren Buffett, tôi nghĩ chắc chắn việc tỷ lệ Trading Amount/Total của vàng càng giảm theo thời gian chính là giá trị của vàng.
Nên tóm lại: VÀNG CÓ GIÁ TRỊ.

[Vì sao chúng ta lại kiểm soát vàng miếng?]
Cái chính của việc kiểm soát vàng miếng là tránh cho người dân tích trữ quá nhiều vàng miếng. Với tính chất biến động của commodity (hàng hóa) tương đối cao, việc mua bán vàng miếng chính là một rủi ro. Và kiểm soát vàng, hoặc bán vàng nhỏ giọt như giai đoạn trước, là biện pháp tránh fomo (fear of missing out – sợ bỏ lỡ cơ hội) cho dân.

Nếu đứng trên góc độ SBV (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), chắc chắn tôi không muốn dân mua vàng cất đi. Vì sao? Nhìn chung, dân buy (mua) vàng thì suy cho cùng người bán vẫn phải đi buy (mua) vàng bên ngoài, chứ sản xuất vàng thì không đáp ứng đủ, tức là aka (also known as – còn gọi là) nhập khẩu vàng. Điều này không khác gì outflow (dòng tiền ra). Mà out là giảm cung tiền. Nên hạn chế việc mua vàng thường xuyên sẽ… đỡ out. Nhưng nói lại một lần nữa:
XAU/USD * USD/VND => XAU/VND
Việc giá vàng tăng có thể tới từ hai nguyên nhân, hoặc cả hai:

1. XAU/USD tăng, aka (tức là) giá vàng thế giới tăng.
2. USD/VND tăng, aka (tức là) tỷ giá tăng.
   Do đó, việc kiểm soát vàng trở nên khó khăn. Admin không biết bao nhiêu lần phải đứng ra cãi nhau về việc giá vàng cao và flow (dòng tiền) vàng không phải nguyên nhân chính cho tỷ giá. Tức là giấu “=>” thay vì dấu “<=”.

[GAP Vàng]
Hẳn ai đi mua vàng cũng hiểu vàng Việt Nam và thế giới có một gap (khoảng cách) khiến vàng Việt Nam luôn cao hơn. Gap này chính là nguyên nhân SBV phải bán bình ổn. Việc bán bình ổn này để ổn định chiếc gap này. Đại khái công việc của SBV là ổn định gap.

Nhưng kiểm soát trong thời kỳ giá tăng ấy, dân hay fomo, mà tác động chuyện cho mua thả cửa thì hơi bị đau đầu. Vì đơn giản, dân mà đã mua thì ít buông (dù lỗ). Nên hiệu ứng này lại khiến giá vàng càng bị gap nếu cho mua thoải mái => Phải kiểm soát là vì thế.

[Hiệu ứng thả]
Việc độc quyền vàng miếng chỉ có từ sau NĐ (Nghị định) 24/2012. Lý do chính là do bên trên: nếu thả cho mua thoải mái, tới lúc người ta sẽ không bán, thế là gap lại to. Mà gap to thì dẫn đến hơi nhiều hệ lụy, từ truyền thông tới người mua vàng… Lúc đó lạm phát cũng căng, nên hạn chế out được thì tốt.

Nên giờ nói thật, Admin không biết thả ra cho thoải mái mua bán vàng miếng thì hiện tượng sẽ thế nào. Nhưng với chuyện mua bán thoải mái, mình không support (hỗ trợ) cho lắm, nhất là góc độ SBV. Vì biết đâu nó lại ảnh hưởng ngược lại theo công thức trên do flow đi ra. Hay nói cách khác, nếu sức mua quá lớn, SBV không handle (xử lý) được mà phải nhập. Mà nếu mở ra, nhập thoải mái thì lại càng khiến out này to.
XAU/VND => XAU/USD * USD/VND
Nếu mà có thế, Admin cũng không xin lỗi về chuyện 2024 “nấu xôi” (tăng giá mạnh) về bất cứ ai lấy vàng ra biện minh tỷ giá tăng. Đơn giản vì giờ luật đổi.