Năm ngoái vào thời điểm này, mình từng làm một bài tóm tắt tương tự (link ở comment), giờ lại có bài tóm tắt cho năm nay. Cũng dài và khó hiểu như cũ!
Năm 2023 là năm SBV (Ngân hàng Nhà nước) áp dụng đầy đủ và chuẩn mực các mục tiêu đặt ra từ đầu năm: kiềm chế lạm phát, ổn định tỷ giá, và hỗ trợ nền kinh tế. Nhưng bên trong 3 mục tiêu này lại đầy uốn lượn và lắt léo, nhất là vấn đề lớn xoay quanh chính sách năm nay: vốn và thanh khoản.

Vốn - Thanh khoản:
Đầu năm, kỳ vọng về lãi suất FED (Cục Dự trữ Liên bang Mỹ) khá giống hiện tại, mình nhớ điểm pivot (điểm xoay – chuyển từ thắt chặt sang nới lỏng) rơi vào Q3 (quý 3) 2023 (hình ở comment). Nhưng không, đến giờ vẫn chưa thấy gì. Đầu năm lãi suất vẫn cao, mình còn viết recommend (khuyến nghị) buy (mua) chứng khoán ngay trước khi bà con gửi USD về.
Tháng 2, kiều hối đổ về mạnh. Lúc này SBV mới rảnh tay kéo lãi suất xuống thấp. Đầu tháng 2, lãi suất swap (hợp đồng hoán đổi) còn dương +2.5, đến cuối tháng đã về Par (bằng 0). Từ tháng 3 đến nay, swap âm và ngày càng âm sâu. Đây là chủ trương của SBV. Thấy tỷ giá ổn, không nhúc nhích nhiều, SBV buy (mua) được khoảng 6 tỏi (nghìn tỷ) USD – hơi ít, nhưng là của để dành. Từ đây, họ để swap âm, và swap càng ngày càng âm, một phần do chính sách oái oăm năm 2023.
Phải kể thêm: SBV cho phép tính LDR (Loan to Deposit Ratio - tỷ lệ cho vay trên tiền gửi) gồm 50% TGKB (tiền gửi Kho Bạc), khiến định nghĩa cung tiền M2 được nới rộng hơn lý thuyết. Thế nên tiền thừa mứa từ đây. Từ tháng 3 đến tháng 10, SBV không can thiệp thị trường đáng kể, nhưng về rule (quy định) và law (luật), họ lại đi nước hơi sợ.
Thông tư TT06 và TT08 ra đời. TT06 siết chặt điều khoản giải ngân, yêu cầu rà soát tất cả khoản cấp vốn để gửi tiền, xử lý tỷ lệ từ công ty chứng khoán (CTCK), kèm điều khoản liên quan cấp vốn đầu tư BĐS (bất động sản). TT08 siết luôn vay Offshore (vay nước ngoài), phải thông qua phương án từ SBV, tránh các case (trường hợp) như NVL (Novaland). Kết quả, cả năm ít deal (thỏa thuận) Offshore, lại hạn chế CTCK xử lý tỷ lệ hộ, nên chẳng có vốn dài hạn để vay.
Đến tháng 10, SBV tiếp tục cương quyết siết tỷ lệ NVNHCVTDH (SFL - nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn), khiến việc thiếu vốn dài hạn để xử lý trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn và tái cấp vốn cho hệ thống Bank (ngân hàng) trở nên đau đầu. Nhưng ai cũng tính trước, nên tháng 8, các Bank chăm chỉ phát hành FIBond (trái phiếu tài chính). Có ông còn làm từ đầu năm, như TCB (Techcombank) phát hành FIBond gấp đôi năm ngoái.
Nhìn chung, hệ thống thiếu vốn dài hạn nhưng thừa thanh khoản – thật oái oăm. Hiện tại vẫn khó khăn trong giải ngân. SBV đã cố hỗ trợ, nhưng an toàn hệ thống phải đặt lên trên hết.

Tỷ giá:
Có nhiều lý do giải thích tại sao tỷ giá 2023 không biến động mạnh. Nguyên nhân chính là BOT (Balance of Trade - cán cân thương mại) dương mạnh, do giảm nhập khẩu lớn. Nhìn PMI (Purchasing Managers’ Index - chỉ số quản lý thu mua) cũng thấy: không nhiều đơn hàng, nên chẳng cần tồn kho. Hiện PMI yếu (dưới 50 xa) và trên nền thấp, nên tình trạng này khá đau đầu.
Cuối tháng 10, SBV lần đầu can thiệp, hút bill (tín phiếu) vì tỷ giá nóng lên, khi FED vẫn nâng lãi suất lên 5.25-5.5%. Nhưng không căng lắm, đến tháng 11, FED lại phát tín hiệu có thể hạ lãi suất. Tỷ giá giờ, với swap âm thế này, ôm ít USD là ngồi rung đùi được rồi!
Tín hiệu từ FED cần cẩn trọng, vì quá trình Normalization (bình thường hóa) sau QT (Quantitative Tightening - thắt chặt định lượng) thường kéo dài đến khi hết tiền thừa tại RRP (Reverse Repurchase Agreement - thỏa thuận mua lại ngược). Hiện lượng này còn khoảng 40% so với đỉnh tháng 12/2022. Chưa rõ họ vừa hạ lãi suất vừa xử lý tiền thừa thế nào, vì chưa có tiền lệ. Có khi họ giữ lãi suất lâu hơn dự kiến.
Quay lại, tỷ giá năm nay tăng chấp nhận được, và mình đúng ở mọi lần recommend tỷ giá.
Viết đến đây hơi dài, còn nhiều kỳ vọng, giả định cho năm sau, chắc để Part II.

Kết luận:
So với năm ngoái, năm nay SBV không có gì để chê. Dù TT06, TT08 và không gia hạn SFL khiến thị trường thiếu vốn đôi chút, nhưng điều này là cần thiết. Nhìn chung, SBV vẫn đúng, vẫn chuẩn.