Chuyện là vụ thanh khoản trái phiếu này đưa ra một vấn đề mình nghĩ là các tập đoàn nên xem xét, đó là nghiệp vụ nguồn trong doanh nghiệp, mà cụ thể là hệ thống ALM (Asset and Liability Management - Quản lý tài sản và nợ). Giờ một doanh nghiệp phát hành trái (trái phiếu) tầm chục nghìn tỷ là in-out flow (dòng tiền vào-ra) không khác gì bank (ngân hàng) rồi mà chưa từng nghĩ tới chuyện xem xét ALM.

Công nhận là có những nơi điều hành rất tốt, rất thận trọng, nguồn vốn rất rẻ, có thể do tầm nhìn (HPG - Hòa Phát), cũng đơn giản do nghiệp vụ của họ không cần nguồn vốn dài và họ tối ưu tốt nguồn ngắn (MWG - Thế Giới Di Động), cũng có những nơi có quyền lực lớn, nhiều nguồn (MSN - Masan), nhưng không phải tất cả những doanh nghiệp trên 10 nghìn tỷ đều có điều hành tốt cho khoản này. Bản thân doanh nghiệp nên nghĩ ALM hay nguồn vốn không chỉ là thu xếp vốn mà cần là cân đối vốn và thanh khoản. Không phải lúc nào cũng lấy ngắn nuôi dài rồi tới lúc thiếu thanh khoản thì roll (chuyển đổi kỳ hạn) được.

Bản thân doanh nghiệp cũng phải có chiến lược thanh khoản, phải có liquidity stress test (kiểm tra căng thẳng thanh khoản), cũng phải tính RAROC (Risk-Adjusted Return on Capital - Lợi nhuận điều chỉnh theo rủi ro trên vốn) cho từng cấu phần, từng mảng, chứ không phải chủ cứ thích gì làm nấy. Tới lúc thiếu tới mức đi giật gấu vá vai, bán mình được.

Nhìn chung cái này cũng vừa do lãnh đạo vừa là tư vấn chiến lược của CFO (Chief Financial Officer - Giám đốc Tài chính). CFO cũng phải nhận được tầm quan trọng của việc cân đối ngắn dài, chứ nhìn chung sau đợt này mình thấy ALM Việt Nam hơi yếu.