Xem chính sách tiền tệ (Monetary Policy) của US  hay China thì xưa rồi. Nhân ngày nghỉ lễ, thử ngồi nhìn xem chính sách tiền tệ của Campuchia có gì đặc biệt mà tỷ giá USD/KHR từ đầu năm đến giờ chỉ tăng 0.64%.

Trước tiên, phải công nhận rằng NBC (National Bank of Cambodia - Ngân hàng Quốc gia Campuchia) đã có những thành công nhất định trong việc kiềm chế tỷ giá. Tuy nhiên, cách làm này lại là một trong những con đường tự sát nhanh nhất của một Central Bank. Cụ thể, NBC đang lấy Capital Account (Tài khoản vốn - phản ánh dòng tiền đầu tư vào và ra khỏi quốc gia) để bù đắp cho Current Account (Tài khoản vãng lai ) trong thời gian dài bằng cách huy động thật nhiều USD.

Nếu bạn muốn biết hậu quả của việc này như thế nào, có thể đọc tại đây:
🔗 Link bài viết trên Facebook

Một chút lý thuyết kinh tế:

Phương trình:

$$(G-T)+NX=(S-I)$$

Trong đó:

• -  G: Chi tiêu của chính phủ (Government Spending)

• -  T: Thuế (Tax Revenue)

• -  NX: Cán cân thương mại (Net Exports = Xuất khẩu - Nhập khẩu)

• -  S: Tiết kiệm (Savings)

• -  I: Đầu tư (Investment)

Nếu G > T (tức là thâm hụt tài khóa - Fiscal Deficit), thì để cân bằng phương trình, hoặc là S > I (tăng tiết kiệm), hoặc là NX âm (thâm hụt thương mại), hoặc cả hai. Khi một quốc gia rơi vào thâm hụt kép (Twin Deficits - tức vừa thâm hụt tài khóa vừa thâm hụt thương mại), thông thường tỷ giá sẽ tăng. Nhưng trong trường hợp của Cam, tỷ giá lại không tăng.

Vậy thì chỉ còn một yếu tố có thể giải thích điều này: Tăng tiết kiệm (Saving Increase).

Chiến lược kiểm soát USD của Campuchia

Ở Việt Nam, lãi suất huy động USD là 0%. Điều này giúp loại bỏ gần như hoàn toàn việc sử dụng USD trong hoạt động funding (huy động vốn), chống USD hóa  và khuyến khích sử dụng VND.

Nhưng Cam lại làm ngược lại. Cam khuyến khích sử dụng USD trong hoạt động funding. Chính NBC cũng chủ động huy động USD và điều chỉnh cung tiền USD, khiến USD gần như trở thành đồng tiền pháp định thứ hai của quốc gia. Điều này giúp dòng tiền USD ổn định (Stable USD Flow) và khiến việc kiểm soát tỷ giá trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.

Điểm đặc biệt của lãi suất USD tại Campuchia

Mọi người có thể thấy lãi suất NBC đưa ra cho USD có vẻ thấp hơn cả Fed Fund Rate (Lãi suất quỹ liên bang của Mỹ - lãi suất mà các ngân hàng vay mượn lẫn nhau qua đêm tại Mỹ). Nhưng thực ra, lãi suất này lại rất cao.

Tại sao lại như vậy?

• -  Một điểm đặc biệt của lãi suất USD là lãi suất tiết kiệm (Saving Rate) thường thấp hơn Fed Rate. Điều này ngược hoàn toàn với các nước đang phát triển, nơi mà lãi suất liên ngân hàng (Interbank Rate - lãi suất các ngân hàng vay mượn lẫn nhau) thường thấp hơn Saving Rate.

• - Bạn có thể kiểm chứng điều này tại bảng Top Saving Accounts:
  🔗 Danh sách tài khoản tiết kiệm cao nhất tại Mỹ

Điều đó có nghĩa là NBC đang huy động USD với mức lãi suất cao hơn nhiều so với các Bank US.

Nguy cơ trong tương lai

Việc vay mượn liên tục này sẽ có hậu quả. Giống như các trường hợp khác, có vay thì phải có trả. Nếu GDP tăng trưởng thấp nhưng thâm hụt ngày càng lớn, thì quốc gia sẽ càng phải vay mạnh hơn để bù đắp. Đến một mức nào đó, việc đảo nợ (Debt Rollover - cơ chế vay mới để trả nợ cũ) sẽ giống như trường hợp của Lebanon - một đất nước từng lâm vào khủng hoảng nợ quốc gia.

Tất nhiên, phương pháp này không hoàn toàn tệ hại. Nó giúp COF (Cost of Fund - chi phí vốn) rẻ hơn, nhưng không thể vay mãi được. Hơn nữa, việc USD hóa này cũng khiến Campuchia chịu ảnh hưởng mạnh bởi lạm phát của Mỹ, khiến mọi thứ không còn dễ dàng và ổn định như tưởng tượng.

Nếu Campuchia rơi vào tình trạng vỡ nợ có chủ quyền (Sovereign Debt Default - khi một quốc gia không thể trả nợ chính phủ), thì kết cục sẽ không khác gì Sri Lanka - nơi từng chứng kiến COF tăng vọt (chi phí vay mượn đội trần) và nền kinh tế rơi vào khủng hoảng.