Để trả lời câu hỏi này mình có một ví dụ đơn giản như sau:

VCB có tổng tiền gửi của khách hàng là 1 triệu tỷ VND với lãi suất trung bình phải trả là 5%. Sau VCB cho vay với mức độ LDR 85% và 15% còn lại là để dự phòng thanh khoản thì VCB cho vay ra với mức lãi suất 9% thì lãi gộp là:

0.85 triệu * 9% - 1* 5% = 26.500 bio.

Và nếu tỷ lệ nợ xấu không thể đòi được là 2% (chúng ta đang kỳ vọng nó ở 2%) thì bạn vẫn còn 9500 bio. Trừ đi các khoản chi phí khác thì nhìn chung là vẫn ổn đúng không.

Thì bài toán này rất đơn giản nhưng lại là một bài toán cơ bản trong ngân hàng. Và về bản chất chúng ta nhận thấy rằng bank không cần phải có vốn thì vẫn có thê sống được. Như vậy thì tại sao bank cần vốn.

Quay về bài toán cơ bản nếu tỷ lệ nợ xấu không phải là 2% mà là 3% thì chúng ta sẽ có lợi nhuận chi còn là 1000 bio, và nếu tỷ lệ nợ xấu là 3.2% trên khoản tiền 850k bio kia thì bank lỗ rồi. Và vốn sinh ra với mục đích như vậy. Vốn của bank sinh ra nhằm mục đích dự phòng cho những trường hợp như vậy, những trường hợp mà chúng ta không ngờ tới (Unexpected Loss).

Bank không chỉ đơn giản kinh doanh tiền, tín dụng cho vay, Bank còn có các tài sản tài chính khác, ngoại tệ, cổ phiếu, quyền chọn Bank cũng phải dự phòng cho các khoản mất mát ngoài dự kiến của khoản này (Rủi ro thị trường). Và sau đó Bank cần dự phòng cho các khoản rủi ro hoạt động không lường trước như hack, cướp,… (Rủi ro hoạt động). Những khoản này đều là unexpected loss (rủi ro không lường trước được).

Tóm lại Vốn của bank không phải để đem ra dùng mà nhìn chung là chúng dùng để dự phòng cho các tường hợp xấu xảy ra.

Vậy tại sao lại có Vốn cấp 1 và Vốn cấp 2?

Thực ra tư duy của Basel khá đơn giản như sau: Vốn cấp 1 là dành cho những việc dự phòng còn vốn cấp 2 là dành cho việc tái cấp vốn để hoạt động. Đó là những gì đơn giản nhất bạn nên bắt đầu để hiểu về vốn. Nếu thấy hay mình sẽ viết tiếp về câu chuyện tăng vốn ở hiện tại và lý do tại sao.