Chuyện là admin bị phàn nàn (complain) khá nhiều vì cách viết hầu như khó hiểu. Thi thoảng có comment bảo mình cố tình viết khó để thể hiện cao siêu, nhưng vấn đề nằm ở chỗ sự phức tạp này ngay cả người trong cuộc cũng chẳng hiểu hết.

Đầu tiên, để nói về sự phức tạp, tại sao nó lại phức tạp vậy? Hãy nói chút về khái niệm “balance” (cân đối) trong ngân hàng. Bank (ngân hàng) có đến 3 thứ cần cân đối, khác với doanh nghiệp chỉ cân đối cash flow (dòng tiền). Bank phải cân:

• Cân dòng tiền: Tiền khách hàng đi về, tiền dự trữ bắt buộc… nói chung là đi bao nhiêu tiền thì phải cân từng chút (tương đối giống doanh nghiệp).
• Cân trạng thái: Bank chỉ giữ tối đa 20% vốn tự có ở trạng thái ngoại hối. Nhiều khi SBV (Ngân hàng Nhà nước) bán FW (forward - hợp đồng kỳ hạn) chứ không bán spot (giao ngay), nên chỉ đáp ứng được cân trạng thái, mà không đáp ứng được cân dòng tiền.
• Cân tỷ lệ: Bank phải đáp ứng khá nhiều tỷ lệ thanh khoản, trong đó có tỷ lệ cho cả USD và VND. Một số tỷ lệ không xử lý được ở TT2 (thị trường 2 – liên ngân hàng), mà buộc phải xử lý ở TT1 (thị trường 1 – giao dịch với khách hàng), nên cân tỷ lệ cũng khó và mệt.

Sự phức tạp này còn tăng lên gấp bội vì các phần cân đối nằm ở các bộ phận khác nhau: cân dòng tiền do MM (Money Market - thị trường tiền tệ) hoặc ALM (Asset-Liability Management - quản lý tài sản và nợ) xử lý, cân trạng thái do FX (Foreign Exchange - ngoại hối) lo, còn cân tỷ lệ lại thuộc ALM khối tài chính. Nên khổ, cái gì phức tạp thì phải phức tạp thôi.

Như đợt trước, SBV chỉ bán FW, khiến bank chỉ cân được trạng thái mà không cân được dòng tiền, phải đi làm swap (hoán đổi) để cân lại dòng tiền. Rồi cuối năm, Tết đến, lại ngồi cân tỷ lệ SFL (NVNHCVTDH - Nợ Vay Ngắn Hạn Cho Vay Trung Dài Hạn), thế là lãi suất tăng lên. Chính sự phức tạp trong cân đối này làm bank mệt mỏi hơn. Chưa kể, giá vốn và mấy chuyện như CAR (Capital Adequacy Ratio - tỷ lệ an toàn vốn) hay cost of capital (chi phí vốn) còn thêm phức tạp vào các loại cân đối này.

Muốn nói đơn giản, độc giả cũng phải mất kha khá thời gian tìm hiểu mới hiểu được vấn đề. Không phải đổi 5 củ (5 triệu) lấy vài buổi học vĩ mô, đọc vài cái chart (biểu đồ) mà nhìn nhận clear (rõ ràng) mấy cái này được. Ví dụ, cũng là tăng lãi suất, nhưng tăng miễn cưỡng khác tăng tự nguyện; cũng bán USD, bán miễn cưỡng khác bán tự nguyện. Thực tế, mấy cái Imposible Triangle (tam giác bất khả thi) là khả thi hết, chỉ là cái giá để trả cho sự khả thi này là gì thôi.