Tôi thấy luật bank (ngân hàng) Việt Nam thú vị cực kỳ, nó thú vị ở chỗ những quy định khá “oái oăm” mà các thế hệ trước để lại tới tận bây giờ, làm cho hệ thống này trở nên cực kỳ loằn ngoằn (phức tạp về cấu trúc).

Quay trở về cách đây khoảng 12 năm, thời điểm TT36 (Thông tư 36 – quy định các giới hạn, tỷ lệ an toàn) ra đời, và từ thời điểm đó tới tận bây giờ LDR (Loan-to-Deposit Ratio – tỷ lệ cho vay trên tiền gửi) gần như không đổi. Điều này làm cho cách cân nguồn (ALM – Asset Liability Management, quản lý tài sản – nguồn vốn) của bank từ đó và thậm chí trước thời điểm đó trở nên khá “lệch”:

Thằng có nguồn thì lại không có tỷ lệ, còn thằng có tỷ lệ thì lại không có nguồn.

Nói chung là cách thiết kế này khá “lắt léo” về mặt cân đối.

Điểm nghẽn tại LDR thực tế khó chịu hơn điểm nghẽn tại SFL (Short-term Funding for Long-term loans – tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn) nhiều, vì nó tạo ra một hệ thống phụ thuộc lớn vào nguồn KBNN (Kho bạc Nhà nước – Treasury deposits), nhưng lại có nút cổ chai (bottleneck – điểm nghẽn thanh khoản).

Thành ra hệ thống bị “chặt” về thanh khoản hơn rất nhiều so với Basel (bộ chuẩn quốc tế về quản trị ngân hàng).

Nên là bank Việt Nam mà tuyên bố lên Basel III (chuẩn nâng cao về vốn và thanh khoản) thì có thể đạt về LCR (Liquidity Coverage Ratio – tỷ lệ thanh khoản ngắn hạn) hay NSFR (Net Stable Funding Ratio – tỷ lệ nguồn vốn ổn định dài hạn), nhưng chưa chắc đã vượt được TT22 (Thông tư 22 – quy định về các giới hạn, tỷ lệ an toàn hiện hành).

Nên nói luật Việt Nam “chặt” hơn luật phương Tây là có lý do của nó.

Nhưng như một người anh tôi rất kính trọng trong ngành từng nói:
“Lúc khó thì phải nới ra để ai cũng được sống, chứ cứ siết mãi thì không giải quyết được gì.”

Bank cũng có thiện chí, bản chất trong nội bảng (on-balance sheet – tài sản trên bảng cân đối) hiện tại cũng có khá nhiều tài sản khó quay vòng (illiquid assets – tài sản kém thanh khoản). Nếu không nới ra để xoay vòng thì áp lực sẽ rất lớn.

Hồi trước Admin làm Risk (quản trị rủi ro) cũng từng nghĩ rằng càng thêm nhiều quy định thì hệ thống sẽ càng an toàn. Nhưng bây giờ thì khác.

Ngay cả Mỹ (US) cũng đang đi theo hướng deregulation (nới lỏng quy định), thì với một hệ thống vốn đã khá chặt như Việt Nam, việc siết thêm chưa chắc là giải pháp.

Khi hiểu sâu hơn thì thấy một điều:

Rủi ro cuối cùng vẫn là systemic risk (rủi ro hệ thống).

Và càng siết chặt trong một hệ thống đã có nhiều điểm nghẽn, thì đôi khi lại làm mức độ rủi ro hệ thống tăng lên.

Không ai thực sự có lợi trong trường hợp đó.