Cái này không phải phức tạp mà là giải thích tương quan giữa chứng khoán (chứng cổ) và tỷ giá (FX rate). Nhiều người bảo không liên quan, có người bảo chỉ liên quan đến mấy doanh nghiệp xuất nhập khẩu (XNK) hoặc doanh nghiệp vay USD. Rồi có người bảo không cần quan tâm. Ờ thì cũng đúng. Nhưng tư duy này hơi hạn hẹp trong câu chuyện tỷ giá ảnh hưởng gì, mà chưa nói đến chuyện nó có là indicator (chỉ báo) gì không. Tỷ giá ở Việt Nam quan trọng hơn nhiều. FX intervention (can thiệp tỷ giá) và room tín dụng mới là công cụ thực sự (real) của SBV (Ngân hàng Nhà nước), chứ nói thật lãi suất chả có tý hiệu quả (effective) nào đáng kể.
Nói chung, mình không ủng hộ một tương quan mật thiết 1:1 nào giữa chứng khoán và tỷ giá USD/VND cả. Nó tùy từng thời điểm và hoàn cảnh cụ thể để xem xét tỷ giá có đáng là cái gì đó báo động không. Tỷ giá là đại diện của cung tiền ngoại suy (external money supply), thứ mà không đơn giản chỉ giới hạn ở mấy doanh nghiệp XNK. Cụ thể như thế này, mình lấy ví dụ một doanh nghiệp FDI (Foreign Direct Investment - đầu tư trực tiếp nước ngoài):

1. FDI xuất siêu => Để tiền vốn lưu động (working capital) ở Việt Nam => Tiền này ở trong hệ thống dưới dạng tiền gửi => Tăng tiền gửi => Lãi suất giảm.
2. FDI xuất siêu => Chuyển tiền khỏi hệ thống ngân hàng (Bank) Việt Nam => Để chuyển => Mua USD => Tỷ giá tăng + Hệ thống ngân hàng không có tiền => Lãi suất tăng.
   Đây là ví dụ điển hình cho việc tỷ giá tăng sẽ là một chỉ báo (indicator) cho thấy thanh khoản trong hệ thống bắt đầu có những vấn đề lệch pha (mismatch). Hãy xem biểu đồ tỷ giá ở comment, khoảng đầu năm 2022, tỷ giá bắt đầu tăng. Lúc này, thanh khoản hệ thống chưa có vấn đề gì đáng kể (hình như SBV vẫn đang đặt chặn mua ở mức 22,600). Đại khái nó ổn, nhưng sau đó SBV có những chính sách mà cuối năm ngoái mình đã viết khá nhiều về việc SBV bán FW (Forward - kỳ hạn) USD là chính sách sai thật sự. Lúc này, thanh khoản USD có vấn đề thực sự, càng kéo theo các dòng vốn vào (inflow) hạn chế do rủi ro tỷ giá (đại khái tỷ giá tăng quá thì không vào). Cái này Hedge (Hedge Academy) viết nhiều bài lắm, bạn nên tìm lại, cả lố luôn.
   Quay lại câu hỏi: Vậy rút cuộc tỷ giá tăng thì liên quan gì đến chứng khoán? Đây, mối quan hệ nó chồng chéo như vậy đó: Tỷ giá tăng làm Flow out (dòng vốn chảy ra), cung tiền ngoại suy giảm mạnh, trong khi thanh khoản hệ thống lại có vấn đề nghiêm trọng => Toàn bộ hệ thống hết tiền => Lãi suất cho vay tăng => Giá tài sản tài chính nói chung giảm.
   Theo lý thuyết General Liquidity (tính thanh khoản tổng quát), tài sản tài chính chỉ bị ảnh hưởng lớn bởi cung tiền ngoại suy. Tức là muốn chứng khoán tăng thì phải có Flow in (dòng vốn chảy vào). Thực ra, cái này mình nghĩ là điều kiện cần hơn là điều kiện đủ. Tương tự như năm 2019, mặc dù tiền vào ổn (cũng tầm 14-15 tỷ USD), nhưng giá chứng khoán có tăng đâu.
   Kết luận là nếu tỷ giá tăng mạnh, thì nó là dấu hiệu cung tiền ngoại suy có vấn đề, tiềm ẩn nhiều áp lực. Tùy thuộc vào điều kiện nội suy (internal factors) nữa, nhưng nói chung nó chẳng phải điều gì tốt. Với mình, chứng khoán thì thuộc dạng “full of specifics” (đầy những yếu tố riêng lẻ), thị trường Việt Nam cũng thuộc dạng đông nhưng bé, nên đâm ra phân hóa mạnh. Cả toàn bộ thị trường thì có thể đáng kể hơn một chút, thành thật mà nói, Admin recommend short chỉ số (bán khống chỉ số). Đấy, hy vọng điều này giải thích phần nào thắc mắc của mọi người về tỷ giá và chứng khoán. See you (Hẹn gặp lại).