Tình cờ mọi người like lại bài viết cũ mình viết năm 2022. Mình sẽ sửa đổi, bổ sung chút.

1. Bank là ngành không chút Cycle (chu kỳ)
Không như đặc trưng bank (ngân hàng) thế giới, bank Việt Nam hoàn toàn không có cycle và cũng chưa đến điểm mature (trưởng thành). Hiện tại, số lượng local bank (ngân hàng nội địa) lớn, việc giảm tải cho Big4 (B - BIDV, VC - Vietcombank, VT - VietinBank, AG - Agribank) là chắc chắn. Nên tăng trưởng tổng tài sản (TTS) vẫn sẽ tiếp tục. Giai đoạn nợ xấu 2011-2015, lợi nhuận bank vẫn tăng, không sụt giảm. Giai đoạn 2015-2018, khi FED (Cục Dự trữ Liên bang Mỹ) QT (Quantitative Tightening - thắt chặt định lượng), lợi nhuận bank Việt Nam tăng nhanh hơn trước đó.
Mình muốn nói: lợi nhuận bank không phụ thuộc vào lãi suất như mọi người nghĩ. Ví dụ: nếu cả nhà cash out (rút tiền mặt), tiền đó chắc chắn nằm ở bank, và chỉ cần để đó thôi cũng làm COF (Cost of Funds - chi phí vốn) hạ xuống. Tóm lại, lợi nhuận bank phụ thuộc vào 3 thứ: NIM (Net Interest Margin - biên lãi ròng), ROOM (phòng dư tín dụng), và NFI (Non-Funded Income - thu nhập ngoài lãi).
Nhắc lại: lợi nhuận bank Việt Nam ít phụ thuộc lãi suất, rất ít. Vì sao? Vì IRRBB (Interest Rate Risk in the Banking Book - rủi ro lãi suất trên sổ sách) của bank Việt cực thấp, các khoản vay kỳ hạn dài không fix (cố định) lãi suất. Xem thêm note rủi ro lãi suất.

2. Lãi suất FED và Bank Việt
Cơ chế thế này: FED tăng lãi suất => tác động tâm lý, dòng tiền, và nhiều thứ khác. Flow (dòng tiền) rõ nhất: FED tăng lãi => chênh lệch lãi suất VND-USD giảm => nắm giữ VND không còn hấp dẫn khi lãi suất thấp mà FED tăng liên tục => đổi tiền => lượng VND giảm do cuối cùng tiền phải đổi qua SBV (Ngân hàng Nhà nước) => lượng tiền giảm => lãi suất VND tăng.
Điều này lý giải tại sao lãi suất tiền gửi và cho vay tăng dù SBV không nâng lãi suất. Vậy bank ngồi không để bị “thịt”? Tất nhiên không! Lãi suất tăng sẽ chuyển sang người vay, chẳng cần cơ chế cao siêu. SBV có cố “nín” cũng không hạ được lãi suất. SBV không nâng lãi suất như thị trường, nên lãi suất thực tăng, vay khó hơn, lãi suất cao hơn. Khóa room lúc này chỉ vì lạm phát mà thôi.
Tóm lại: FED tăng thì lãi suất bank tăng, lãi suất cho vay tăng. Cash out tiền mặt thì bank vẫn có tiền trong acc (tài khoản). Bank là trung gian, vấn đề nằm ở việc được cấp ROOM bao nhiêu thôi.
Năm 2022, outflow (dòng tiền ra) khủng, swap (hợp đồng hoán đổi) lên cao kỷ lục. Nhưng 2023, mọi thứ thay đổi chóng mặt: tiền dư, swap âm đến 1Y (1 năm), mà vẫn không có outflow gì. Đến giờ vẫn chưa thấy gì.

3. Về ROOM tín dụng
Trước đây ROOM luôn thiếu, nhưng 2023 ROOM thành thừa. Có nhiều nguyên nhân, nhưng hãy xem lúc thiếu (siết room): siết tất cả lĩnh vực để kiềm chế lạm phát. Không tăng room thì cả làng chết: dân không vay được, doanh nghiệp không có tiền sản xuất. Tín dụng USD không phải ai cũng tiếp cận được, giờ còn thêm quy định vay offshore (nước ngoài) bắt buộc hedge (phòng ngừa rủi ro), nên rất khó. Khó chung, chết chung, còn ông trung gian vẫn thu phí.
SBV không thể ép room mãi, chính phủ không thể duy ý chí. Trước đây, IMF (Quỹ Tiền tệ Quốc tế) cũng phàn nàn về room tín dụng với SBV. Những quốc gia không có room limit (giới hạn room) thì sao? Ai cũng thấy rõ. Mỗi nước có cách kiểm soát khác nhau, mô hình khác nhau. ROOM vẫn là thứ không thể thay thế ở Việt Nam.
Sang 2023, mọi thứ thay đổi quá nhanh, ROOM thừa khiến mình phải suy nghĩ lại về cách kiểm soát của SBV. Nhưng nhìn chung, ROOM vẫn chưa thể thay thế.